Wiertła do drewna - kręte, Forstnera, łopatkowe, świdry i wiertła maszynowe CMT, Luna

Wiertła do drewna różnią się od wierteł do metalu przede wszystkim ostrzem: zamiast stożka 118° mają kolec centrujący i podcinacze na obwodzie, które najpierw przecinają włókna, a dopiero potem wybierają materiał. Dzięki temu otwór nie „ucieka”, ma czyste krawędzie i nie wyrywa włókien na wejściu. W tym artykule wyjaśniamy, jakie są rodzaje wierteł do drewna i płyt meblowych, do czego służy każde z nich i jak dobrać wiertło do wiertarki, wkrętarki, wiertarki wielowrzecionowej i centrum CNC.

W sklepie Kammar24 w kategorii wiertła do drewna jest ok. 1740 pozycji. Najwięcej jest wierteł maszynowych (772) i wierteł puszkowych Forstnera (424), dalej wiertła kręte (180), świdry (124) i wiertła płaskie (89). Najszerszą ofertę ma CMT Orange Tools (ok. 1260 pozycji), a obok niego Luna (184), Wolfcraft, Yato, DeWALT i Makita.

Wiertła do drewna do wiertarki i wkrętarki

• kręte (spiralne) z kolcem - podstawowe wiertła do otworów Ø 3-12 mm pod kołki, wkręty i śruby, np. Luna Ø 8 x 117 mm HSS. Kolec centruje wiertło, a dwa podcinacze dają czysty otwór. W ofercie wierteł krętych są też zestawy 5-8 sztuk Ø 3-10 mm,
• świdry (wiertła wężowe, typu Lewis) - do głębokich otworów w belkach, krokwiach i drewnie konstrukcyjnym. Gwintowany kolec wciąga świder w drewno, a szeroki zwój wyprowadza wiór, np. świder Lewis Ø 12 x 230 mm z chwytem sześciokątnym. Długości do 460-600 mm,
• łopatkowe (piórkowe) - szybkie, tanie wiertła do otworów Ø 8-40 mm pod przepusty kabli i rur, gdy wygląd otworu nie jest ważny, np. Luna Ø 21 x 150 mm z chwytem HEX 1/4". Wersja nastawna Luna ma regulowaną średnicę 16-45 mm,
• puszkowe Forstnera (sedniki) - otwory płaskodenne o gładkich ściankach: pod zawiasy puszkowe, zaślepki, sęki, osadzenie okuć. Dobrze wiercą przy krawędzi i pod kątem, np. Luna Ø 35 mm z ostrzami z węglika albo zestaw CMT HM 15-35 mm,
• samowiercące (samoposuwne, self-feed) - duże otwory Ø 25-92 mm w konstrukcjach drewnianych pod instalacje. Gwintowana końcówka sama wciąga wiertło, więc nie trzeba mocno naciskać, np. DeWALT Ø 45 mm lub Luna Ø 65 mm z wymienną śrubą,
• szalunkowe - długie wiertła 400-1000 mm do przewiertów przez szalunki, belki i ściany, np. Luna HSS Ø 10 x 1000 mm.

Chwyt walcowy czy sześciokątny HEX

Większość wierteł do drewna ma chwyt walcowy (w Kammar24 ok. 1190 pozycji) - mocuje się go w uchwycie szczękowym wiertarki. Chwyt sześciokątny HEX 1/4" (6,35 mm, oznaczenie E6,3 według ISO 1173, ponad 210 pozycji) pasuje do szybkozłączki wkrętarki i zakrętarki udarowej bez uchwytu wiertarskiego. Świdry i większe wiertła płaskie mają też chwyt sześciokątny 3/8" lub 11 mm, który nie obraca się w uchwycie szczękowym przy dużym momencie.

Wiertła maszynowe do płyt meblowych - nieprzelotowe i przelotowe

Wiertła maszynowe pracują na wiertarkach wielowrzecionowych (wielowrzecionówkach), wiertarkach do kołkowania i centrach CNC. Mają standardowy chwyt Ø 10 mm z podfrezowaniem pod śrubę ustalającą, długość całkowitą zwykle 57 lub 70 mm i ostrza z węglika spiekanego HM. Dwa podstawowe typy:

• nieprzelotowe (549 pozycji) - mają kolec centrujący i podcinacze, wiercą otwory nieprzelotowe o płaskim dnie pod kołki, półkowniki i złącza. Przykład: CMT Xtreme Ø 5 x 70 mm,
• przelotowe (135 pozycji) - mają ostrze stożkowe (szpic ok. 60°), które nie odpryskuje laminatu przy wyjściu z płyty. Wersje z pogłębiaczem robią w jednym przejściu otwór i fazę pod łeb wkrętu, np. CMT Ø 5 mm z pogłębiaczem.

Wrzeciona w głowicy wiertarki wielowrzecionowej obracają się na przemian w prawo i w lewo, dlatego wiertła maszynowe są w dwóch wersjach: RH (prawe) i LH (lewe), np. CMT Ø 5 mm LH. Wiertło z niewłaściwym kierunkiem obrotów nie tnie, tylko przypala materiał. Do maszyn z gniazdem gwintowanym stosuje się oprawki i złączki (M10, M8, M10/30°, Weeke, Homag, Morbidelli), np. oprawkę CMT M10/30° do wiertarek Alberti, Balestrini czy Vitap.

Typowe otwory w meblach - jakie wiertło

• system 32 - otwory Ø 5 mm w rozstawie 32 mm, w odległości 37 mm od przedniej krawędzi boku szafki, pod półkowniki i prowadnice: wiertło nieprzelotowe Ø 5 mm,
• kołki meblowe 8 x 35 mm - wiertło nieprzelotowe Ø 8 mm, otwory w płaszczyźnie i czole płyty, łącznie na głębokość ok. 36-38 mm,
• zawias puszkowy - otwór Ø 35 mm na głębokość ok. 13 mm, krawędź puszki 3-6 mm od krawędzi drzwi: wiertło puszkowe Ø 35 mm, np. CMT 35 x 70 mm HM do maszyny lub Forstner Ø 35 mm do wiertarki ze statywem,
• konfirmat 7 x 50 mm - otwór Ø 7 mm w pierwszej płycie, Ø 5 mm w czole drugiej i faza pod łeb. Wiertło stopniowe do konfirmatów robi to w jednym przejściu zamiast trzech, np. Yato 5/7 mm albo CMT do konfirmatów 6,4 x 50 mm (Ø 4,2/7,6 mm),
• wkręty z łbem stożkowym - wiertło z pogłębiaczem 90° lub pogłębiacz regulowany CMT nasadzany na wiertło Ø 3-7 mm.

Do maszyn Mafell DD40 i frezarek ręcznych są wiertła CMT z chwytem 8 mm, a do dłutownic - zestawy do otworów kwadratowych 6,35-12,7 mm (dłuto + wiertło, chwyt 19 mm).

Materiał ostrza: stal SP, HSS, węglik HM i diament PKD

• stal narzędziowa SP / CV (ok. 500 pozycji) - wiertła kręte, świdry, łopatkowe i tańsze Forstnery. Do drewna litego miękkiego i twardego, do pracy ręcznej,
• HSS (ok. 85 pozycji z HSS-Co) - wyższa twardość i odporność na temperaturę, np. wiertła kręte i szalunkowe Luna,
• węglik spiekany HM / VHM (ok. 970 pozycji) - standard w płytach wiórowych, MDF, sklejce i laminacie. Klej i żywice w płytach szybko tępią stal, a węglik wytrzymuje kilkanaście razy dłużej. Prawie wszystkie wiertła maszynowe są z węglika,
• diament PKD (33 pozycje) - wiertła puszkowe do produkcji seryjnej w płytach laminowanych i HPL.

Obroty i posuw przy wierceniu w drewnie

Im większa średnica wiertła, tym niższe obroty. Prędkość obwodowa na krawędzi ostrza to v [m/s] = π × D [mm] × n [obr./min] / 60 000. Orientacyjnie przy wierceniu wiertarką:

• wiertła kręte Ø 3-10 mm - ok. 1500-3000 obr./min,
• łopatkowe i Forstnera Ø 20-35 mm - ok. 500-1500 obr./min (Ø 35 mm przy 1000 obr./min to ok. 1,8 m/s na obwodzie),
• Forstnera i samowiercące powyżej Ø 40 mm - ok. 300-600 obr./min, na niskim biegu wiertarki lub wkrętarki,
• wiertła maszynowe z węglika na wiertarkach wielowrzecionowych i CNC - zwykle ok. 3000-6000 obr./min, według zaleceń producenta wiertła.

Zbyt wysokie obroty i słaby posuw przypalają drewno i tępią ostrze. Przy głębokich otworach wycofuj wiertło co kilka centymetrów, żeby usunąć wiór. Przy otworach przelotowych podłóż deskę, żeby nie wyrwać włókien na wyjściu wiertła, albo wierć z dwóch stron.

Jak wybrać wiertło do drewna - ściągawka

1. Średnica otworu - do ok. 12 mm: wiertło kręte; 12-40 mm: łopatkowe (szybko) lub Forstnera (czysto); powyżej 40 mm: samowiercące, nastawne lub otwornica.
2. Głębokość - głębokie otwory w belkach: świder lub wiertło szalunkowe; otwory płaskodenne: Forstnera lub wiertło nieprzelotowe.
3. Materiał - drewno lite: stal SP lub HSS; płyty wiórowe, MDF, laminat: węglik HM; produkcja seryjna w laminacie: PKD.
4. Maszyna - wiertarka: chwyt walcowy; wkrętarka i zakrętarka: HEX 1/4"; wiertarka wielowrzecionowa i CNC: wiertła maszynowe Ø 10 mm w wersji RH lub LH zgodnej z kierunkiem obrotów wrzeciona.
5. Okucia - zawiasy: Forstner lub puszkowe Ø 35 mm; konfirmaty: wiertło stopniowe; wkręty: wiertło z pogłębiaczem 90°.

Najczęściej zadawane pytania

Czy wiertłem do metalu można wiercić w drewnie?

Można, ale otwór będzie gorszy. Wiertło do metalu ma szpic 118° bez kolca centrującego, więc ucieka na początku wiercenia i wyrywa włókna na krawędzi otworu. Wiertło do drewna z kolcem i podcinaczami wierci dokładnie w punkcie i daje czysty otwór, zwłaszcza w laminacie i fornirze.

Czym różni się wiertło Forstnera od wiertła łopatkowego?

Wiertło Forstnera (puszkowe, sednik) prowadzi się obwodem, wierci gładki otwór z płaskim dnem i może pracować przy krawędzi lub z zachodzeniem otworów. Wiertło łopatkowe jest kilka razy tańsze i szybsze, ale robi otwór o szorstkich ściankach i z wyrwaniami. Pod zawiasy i do mebli wybierz Forstnera, do przepustów instalacyjnych wystarczy łopatkowe.

Jakim wiertłem wiercić otwór pod zawias puszkowy 35 mm?

Wiertłem puszkowym (Forstnera) Ø 35 mm na głębokość ok. 13 mm, najlepiej wiertarką na statywie lub z szablonem, aby otwór był prostopadły. W produkcji seryjnej stosuje się wiertła maszynowe Ø 35 mm z węglika na wiertarkach do zawiasów i centrach CNC.

Co oznaczają skróty RH i LH na wiertłach maszynowych?

RH (right hand) to wiertło do obrotów prawych, LH (left hand) do obrotów lewych. W głowicach wiertarek wielowrzecionowych sąsiednie wrzeciona obracają się przeciwnie, dlatego na jedną głowicę kupuje się wiertła w obu wersjach i zakłada zgodnie z oznaczeniem wrzeciona.

Wiertła do drewna w KAMMAR

Kompletujesz wiertła do wiertarki wielowrzecionowej, CNC albo potrzebujesz nietypowej średnicy lub długości? Skontaktuj się z nami - pomożemy dobrać wiertło, oprawkę i kierunek obrotów do maszyny, a przy większych zamówieniach przygotujemy ofertę. Do obróbki drewna polecamy też frezy do drewna, piły tarczowe do drewna i elektronarzędzia, w tym wiertarki i wkrętarki.

Zobacz wszystkie wiertła do drewna w sklepie Kammar24 - ok. 1740 pozycji CMT, Luna, Wolfcraft, Yato, DeWALT, Makita i innych, z filtrami rodzaju wiertła, średnicy, chwytu, wykonania i materiału.